asgari ucrette tesvik gelecek mi

Çalışma hayatında birçok değişiklikler ile karşılaştığımız 2016 yılı bizlere yeni bir sürpriz hazırlamaktadır. Özellikle doğum sonrası kullanılabilecek yarım zamanlı çalışma sonrası işverenleri, izni kullanan çalışanın yerini nasıl doldurulacağı konusunda sıkıntıya düşürmektedir. Türkiye Büyük Millet Meclisinde bulunan “İş Kanunu ve Türkiye İş Kurumu Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” çalışma hayatında “geçici iş ilişkisi” ve  “güvenceli esnek çalışma” modellerinin yasal zeminlerinde yenilik getirecektir.

Geçici İş İlişkisi ve Güvenceli Esnek Çalışma

Türkiye, esneklik ve güvence göstergeleri açısından diğer Avrupa Birliği ülkeleri ile kıyaslandığında esnek çalışma biçimlerinin yaygın olarak uygulanmadığı bir ülkedir. İşgücü piyasasının esnekliğine ışık tutan ve OECD tarafından yayınlanan “İstihdam Koruma Mevzuatı Endeksi” bu tespiti teyit eder niteliktedir. 2013 yılı verilerine göre anılan endekste, Türkiye, istihdam koruma mevzuatı açısından otuzu OECD ülkesi olmak üzere toplam kırk ülke içerisinde en katı mevzuata sahip ülke konumundadır. Söz konusu endeksteki yerimizi belirleyen önemli hususlardan birisi de, özel istihdam büroları aracılığı ile geçici iş ilişkisinin yasal olarak düzenlenmemiş olmasıdır.

Geçici İş İlişkisinin İşveren ve İşçi Açısından Etkileri

Geçici iş ilişkisi, işletme açısından rekabet ortamına, değişen koşullara ve ortaya çıkan ihtiyaçlara uygun olarak işgücü talebinin karşılanmasını ve üretim talebindeki dalgalanmaların karşılanabilmesini kolaylaştırmaktadır. İşletmelerin geçici iş ilişkisini tercih etmelerinin en önemli sebebi, talep dalgalanmalarını ve hastalık, doğum gibi sebeplerle, boşalan pozisyona geçici olarak çalışan bulmaktır.
Çalışan açısından ise, geçici iş ilişkisi, işgücü piyasasında istihdam olanaklarının arttırılması için önemlidir. Özel istihdam büroları aracılığı ile geçici iş ilişkisi, özellikle gençlerin iş tecrübesi kazanmasına, uzun dönemli işsizlerin işsizlikten kurtulmasına ve işgücü piyasasının dışında kalmış olanların motivasyonlarını arttırmasına katkı sağlamaktadır.

Geçici İş İlişkisi İçin Özel İstihdam Bürolarına Yasal Zemin Oluşturulacak

Ülkemizde özel istihdam büroları tarafından yürütülen geçici iş ilişkisinin yasal zeminin olmaması bu şekilde çalışan işçilerin hak kaybına sebep olabilmekte ve kayıt dışı istihdamı teşvik etmektedir. İşgücü piyasasında güvenceli esnekliği sağlamayı amaçlayan “İş Kanunu ve Türkiye İş Kurumu Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” ile Türkiye İş Kurumundan izin alan ve en az iki yıl iş ve işçi bulma hizmeti veren özel istihdam bürolarına geçici iş ilişkisi kurma yetkisi tanınmaktadır. Düzenleme bir taraftan işletmelerin ihtiyaç duyduğu esnekliğe katkıda bulunurken diğer taraftan da işsizlerin iş bulma süresini kısaltıp uzun süreli işsizlik oranlarının azalmasına katkı sağlayacaktır.

“İş Kanunu ve Türkiye İş Kurumu Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” ile çalışma mevzuatının, değişen ekonomik koşulların gerektirdiği dinamik bir yapıya kavuşturulması, özel istihdam büroları aracılığıyla geçici iş ilişkisinin kurulması ve uzaktan çalışma gibi esnek çalışma modellerinin çalışma mevzuatına kazandırılması önem arz etmektedir.
Tasarı ile, 22.05.2003 tarihli 4857 Sayılı İş Kanunun 7.maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilecektir;

“Madde 7- Geçici iş ilişkisi özel istihdam bürosu aracılığı ile ya da holding bünyesi içinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde görevlendirme yapılmak suretiyle kurulabilir.
Özel istihdam bürosu aracılığıyla geçici iş ilişkisi, Türkiye İş Kurumunca izin verilen özel istihdam bürosunun bir işverenle geçici işçi sağlama sözleşmesi yaparak bir işçisini geçici olarak bu işverene devri ile;

a) 13üncü maddenin dördüncü fıkrası ile 74üncü maddede belirtilen hallerde, işçinin askerlik hizmeti halinde ve iş sözleşmesinin askında kaldığı diğer hallerde,
b) Mevsimlik tarım işlerinde,
c) Ev hizmetlerinde,
d) İşletmenin günlük işlerinden sayılmayan ve aralıklı olarak gördürülen işlerde,
e) İş güvenliği bakımından acil olan işlerde veya üretimi önemli ölçüde etkileyen zorlayıcı nedenlerin ortaya çıkması halinde,
f) İşletmenin iş hacminin öngörülemeyen ölçüde artması halinde,
g) Dönemsellik arz eden iş artışları halinde,
Kurulabilir.

Askerlik ve Doğum Sonrası Çalışmalarda İşveren Mağduriyetini Bertaraf Etmek Mümkün Mü?

6663 sayılı Kanun ile yürürlük bulan “Yarım çalışma” ve “doğum sonrası kısmi çalışma” konuları ile, özellikle askerlik durumlarında, bir çok çalışan işyerinden ayrılmak zorunda kalıyor ya da bir süre çalışma hayatından uzak kalıyor.

Bu gibi durumlarda işçi kadar işveren debu durumda mağdur olabilmektedir. Yukarıda bahsettiğimiz tasarı ile geçici iş ilişkisi kendisine yasal bir zemin bulacak ve özellikle özel istihdam büroları aracılığı ile çalışma hayatımızdaki rolünü daha sağlam bir şekilde almaya başlayacaktır. İşveren açısından rekabet ortamına, değişen koşullara ve ortaya çıkan ihtiyaçlara uygun olarak işgücü talebinin karşılanmasını ve üretim talebindeki dalgalanmaların karşılanabilmesi kolaylaşacaktır. İşverenler geçici iş ilişkisi sözleşmesi kurulabilmesi ile, talep dalgalanmalarını ve hastalık, doğum gibi sebeplerle, boşalan pozisyona geçici olarak çalışan bulabilecektir.

Geçici iş ilişkisinin özel istihdam büroları aracılığı ile faaliyet kazanmasındaki Yasal değişiklikler henüz tasarı şeklindedir. Mevcut, geçici iş ilişkisi yasal hükümleri anılan Tasarı ile hem güvenceli esnek çalışmanın yasal zemine oturmasında etkili olacak hem de özel istihdam bürolarına verilen özellikli durumlar genişlik kazanacaktır.